spot_img

و آن‌گاه که ویچر، شما را به یک دانشمند تبدیل می‌کند

از گیمرهای دانشمند چه می‌دانید؟

همیشه برایم به‌عنوان یک زیست‌شناس گیمر، ترکیب رشته‌های پزشکی با بازی جذاب بوده‌ است و بطورکلی گمان می‌کنم که در آینده‌ای نه چندان دور، رشته‌ای تحت عنوان زیست‌بازی(Bio Game) ایجاد و کمک‌های بسیاری از این طریق به عرصه‌ی پزشکی بشود. جامعه‌ای که همیشه گیمرها را افرادی ناکارآمد برای زندگی حقیقی می‌دانست، به‌لطف چنین توسعه‌هایی، نظر خودش را تغییر خواهد داد. چه بسا اکنون گیمرهایی هستند که از طریق بازی‌کردن نام خود را در تاریخ علم به‌ثبت رسانده‌اند. امروزه، بازی‌های ویدئویی همچون تیغ جراحی‌، برای گیمر‌ها هستند و گیمرها نیز همچون پزشکان (و از درگاه دنیای مجازی) به علم یاری می رسانند.

زیست‌شناسان علاقه‌ی بسیار زیادی دارند که رشته‌ی زیست‌شناسی را با سایر علوم تلفیق کنند. به‌ همین‌‌روی در دنیای علوم، شاخه‌های بسیاری من‌جمله بیو‌شیمی، بیوتکنولوژی، بیوفیزیک و… بوجود آمده‌است. اساسا دانشمندان عزیز با اضافه کردن کلمه‌ی بیو bio)) به ابتدای هر رشته‌ای، آن‌را جزئی از زیر شاخه‌ی زیست‌شناسی می‌کنند. آن‌ها حتی به مهندسان هم رحم نکرده‌ و علومی همچون مهندسی پزشکی و مهندسی بافت را ایجاد کرده‌اند. حال تصور کنید که اگر چنین افرادی گیمر هم باشند، چه اتفاقی می‌افتد!

تا چندین سال پیش، بازی‌ها فقط به یک فضای دوبعدی با آزادی عمل بسیار محدود خلاصه می‌شدند. اما به‌ مرور زمان شکلی سه‌بعدی گرفتند. این درحالی است که امروزه با پیشرفت‌های بسیار سریع در صنعت گیم، شاهد عناوین ‌نُه‌بعدی هستیم که با گرافیک‌های به‌شدت رئال و واقع‌گرا هستیم که با گیم‌پلی‌ آزادانه که به گیمر توانایی انجام هرگونه حرکتی را در فضای بازی می‌دهند. سازندگان به این ویژگی‌ها بسنده نکرده‌اند و اکنون به‌ لطف واقعیت مجازی، می‌توانیم رابطه‌ی ملموس‌تری را با اشیاء داخل بازی داشته باشیم. حتی در بازی‌های شبیه‌سازی‌ شده کنونی، با گجت‌هایی که هرروزه به‌ روز‌رسانی می‌شوند، احساسی نزدیک‌تر به واقعیت را تجربه می‌کنیم. با این اوصاف، جای خالی چنین پدیده‌ای به همراه تکنولوژی‌های کاربردی برآمده از آن، در توسعه علوم احساس می‌شود. در ادامه نگاهی خواهیم انداخت به بازی‌هایی که هرکدام به نحوی در راستای پیشرفت علم کارآمد بوده‌اند:

در سال ۲۰۱۱ اثری تحت عنوان Foldit  به بازار عرضه شد. در این عنوان برخلاف GTA  به سرقت، نجات دادن دوستان خود از دست خلافکاران و یا کشتن آنها نمی‌پردازید، بلکه وظیفه‌ی شما تولید پروتئین است. درواقعFoldit   شبیه‌به هیچکدام از دوستان خود نیست. به این دلیل که سازندگان آن یوبی‌سافت و یا اسکوئر انیکس نیستند. بلکه این‌بار خالقان، جمعی از دانشمندان دانشگاه واشنگتن هستند. فولدیت، یک بازی آنلاین با سبکی پازل‌گونه، این امکان را فراهم می‌آورد تا با استفاده از آمینواسیدها پروتئین خودتان را بسازید. اما این آخر بازی نیست، یک پروتئین می‌تواند شکل‌هایی با پایداری‌های متفاوت داشته باشد؛ بعضی در پایدارترین حالت، بعضی دیگر حالت میانه و گروهی در کمترین حد به‌سر می‌برند. شما باید با استفاده از باندها، خمیدگی‌ها و زوایای بین مولکول‌ها جوری پروتئین خودتان را بسازید که در پایدارترین حالت خود باشد و در محیط بدن پایدار باقی بماند. شما در این بازی در میزان پایداری پروتئینن‌تان با سایرین رقابت می‌کنید. این تنها یک طرف بازی است. در بعد دیگر، درواقع میلیون‌ها بازیکن به دانشمندان کمک می‌کنند تا قوانین حاکم بر اشکال سه‌بعدی پروتئین‌ها و چگونگی تشکیل پایدارترین شکل را متوجه شوند. درنتیجه سبب کشف بهترین شکل پروتئین‌ها و عملکردشان می‌شوند، که در مبارزه با سرطان‌ها وHIV  کاربرد دارند.

شاید تصور کنید که این بازی بسیار خوشبینانه به چنین قضیه‌ای نگاه کرده، اما درواقع در سال 2011، گیمرها توانستند توسط فولدیت ساختار آنزیمی که باعث بیماری‌ای شبیه‌به ایدز در میمون می‌شد را کشف کنند. مشکلی که محققان 13 سال با آن دست و پنجه نرم می‌کردند، در نهایت در عرض فقط 3 هفته توسط گیمرها حل شد. یک سال بعد، در سال 2012، گیمرها موفق به طراحی مجدد یک پروتئین شدند. این آنزیم با قابلیت کاتالیزوری، کاربردهای بسیار وسیعی از گستره‌‌ی واکنش‌های شیمیایی تا ساخت مولکول‌های زیستی، از ساخت داروها تا حشره‌کش‌ها و غیره را داشت. پس از اینکه محققان سازنده‌ی فولدیت پروتئین مذکور را ساختند، متوجه شدند که متاسفانه پروتئین به خوبی آنچه تصور می‌کردند، عمل نمی‌کند. بار دیگر گیمرهایی که اکنون دیگر لقب محقق سزاوارشان است، توانستند با اضافه کردن 13 آمینواسید به ساختار اصلی، فعالیت آن را تا 18 برابر! افزایش دهند. با این حساب می‌توان گفت فولدیت تاثیر بسیار چشم‌گیری در کمک به این بخش از علم داشته است. این اولین‌بار بود که دانشمندان متوجه ظرفیت بالقوه‌ی گیمرها در حل کردن پازل‌های دشوار علمی شدند.

اما علت این موفقیت چیست؟

در وهله‌ی اول باید تشکر کرد از گیم‌پلی به‌شدت آزادانه‌ی فولدیت، که امکان چرخش پروتئین‌ها در تمام ابعاد را فراهم آورده است. ارینما اوکو، پزشک مغز و اعصاب از دانشگاه منچستر معتقد است که مغز انسان مهارت ترکیب اشکال سه‌بعدی را دارد. در واقع او برای یافتن الگوهای نامشخص و نامعلوم تکامل یافته است و این‌کار را بسیار بهتر از کامپیوترها انجام می‌دهد. گیم با فراهم ساختن زمینه‌ای، به مغز این امکان را می‌دهد تا در محیط شبیه‌سازی شده به یافتن الگوهای جدید و مطالب مجهول و کشف نشده پی ببرد. به نوعی گیم ترکیبی از مغز انسان و کامپیوتر است که سبب می‌شود تا توانایی این دو در یکدیگر ضرب و نتیجه چند برابر شود و فرایند رسیدن به یافته‌ها سریع‌تر شود. به همین دلایل اگر دانمشندان به قابلیت گیمرها در یافتن راه‌حل پازل‌ها، الگوها و مسیرها اطمینان حاصل کنند، در آن‌صورت میلیون‌ها انسان را خواهند داشت که روی داده‌های آن‌ها تحقیق می‌کنند.

 گیمرها در طول یک هفته بطور میانگین سه میلیون ساعت، به بازی‌های آنلاین می‌پردازند و اگر تنها بخش بسیار کوچکی از آن، صرف تحقیقات شود؛ آزمایشگاه‌های دنیا به اطلاعات و اکتشافات بسیار کمیابی دست پیدا خواهند کرد. تنها نکته این است که بازی باید به قدری جذاب و سرگرم‌کننده باشد که مخاطب جذب آن شود. بقیه‌اش را به گیمرها بسپارید!

در نمونه‌ای دیگر، در سال 2012 اثری با سبک و سیاق کهکشانی به نام Planet Hunter منتشر شد. طی این پروژه گیمرها متوجه سیاره‌ای عجیب با چهار ستاره در مدارش شدند و تا به امروز نیز موفق به کشف ۴۰ سیاره شده‌اند که قابلیت زندگی در آن‌ها وجود دارد. این در حالی است که پیش از این فضانوردان متخصص قادر به شناسایی آن‌ها نشده بودند.

حال اگر شما هم علاقه‌مند شده‌اید تا به جرگه‌ی گیمرهای محقق بپیوندید و یا قصد دارید که با کشف سیاره‌ای جدید و یا توالی‌ای از  DNA، نام خود را در  تاریخ علم به‌ثبت برسانید، لیستی از بهترین بازی‌ها دراین زمینه گردآوری شده است، که می‌توانید کار تحقیقاتی خود را از همین‌ها شروع کنید. البته مراقب باشید چون ممکن است که بعضی از این عناوین بسیار اعتیادآور و جذاب‌تر از بازی‌هایی همچون Candy Crush و Clash of Clans باشند.

Phylo

یک پازل رنگارنگ با موسیقی جز گونه

در صفحه‌ی اصلی بازی با هشت نوع بیماری مواجه هستید (بخش مغز و اعصاب، قلب و ماهیچه، خون و ایمنی، بخش گوارشی و تنفسی، سرطان، بیماری‌های عفونی، بیماری‌های متابولیکی و درنهایت سایر بیماری‌ها) اساس کار به‌این شکل است که بخشی از DNAهای گونه‌های مختلف به شما داده می‌شود و باید مربع‌های همرنگ یک‌ گونه را با گونه‌ی دیگر به‌نحوی هم‌طراز کنید، که در نهایت بیشترین شباهت رنگی با جد مشترک و کمترین فاصله‌ بین توالی‌ها ایجاد شود. برای رفتن به مرحله‌ی بعد باید حداقل امتیاز هر مرحله را بدست آورید.  نحوه‌ی محاسبه‌ی امتیاز‌ها نیز به ‌این‌صورت است: هر شباهت با جد مشترک یک امتیاز مثبت (دقت بفرمایید که نیازی نیست که دو گونه هم‌رنگ باشند بلکه اجداد مهم هستند)، هر تفاوت رنگی یک امتیاز منفی، هر فاصله در توالی 4 امتیاز منفی (به توصیه خود بازی هم تفاوت‌های رنگی بهتر از فاصله‌ها است. پس تا می‌توانید فاصله‌ها را پر کنید) و طول فاصله‌ی افتاده شده تا مربع بعدی که یک امتیاز منفی محسوب می‌شود. کار آسانی به‌نظر می‌رسد، اما در عمل با آزادی بسیار کمی که در اختیار گیمر قرار داده ‌شده‌، بازی بسیار دشوار است. پیشنهاد می‌کنم که حتما با قسمت آموزشی و راهنما شروع کنید. درغیر این‌صورت چیزی از بازی متوجه نمی‌شوید.

به‌علاوه اینکه با نگاه کردن به جدول امتیاز‌ها متوجه می‌شوید، که افرادی با هوش و ذکاوتی بی‌حد این توالی‌ها را برای کسب بیشترین امتیاز طراز کرده‌اند. چنین موضوعی باعث می‌شود تا شما نیز بیشترین تلاش‌تان را بکنید تا بهترین امتیاز را کسب نمایید و احتمالا رکورد‌هایی را برای خود به ثبت برسانید.

Forgotten Island

عنوانی با سبک ماجراجویی، اشاره و کلیک با جلوه‌های بصری ستودنی

داستان بازی از جایی شروع می‌شود که شما بعنوان یک دانشمند در جزیره‌ای گیر افتاده‌اید. طی انفجاری، آزمایشگاه موجود در جزیره منفجر می‌شود و شما به‌تنهایی با انبوهی از سوال‌ها، جستجوی خودتان را در جزیره آغاز می‌کنید تا علت بودنتان در منطقه و سایر سوالاتتان را بیابید. البته در طی مسیر خیلی هم تنها نیستید. در این حین با رباتی به‌نام !DOC73R-CY3N53 آشنا می‌شوید که در مسیر راهنماییتان می‌کند و ماموریت‌ها را برایتان توضیح می‌دهد. تنها اثرات باقی‌مانده از آزمایشگاه تعداد زیادی عکس هستند که با منفجر شدن، در هوا پخش شده‌اند و شما باید آن‌ها را جمع کنید. با جمع‌آوری این تصاویر می‌توانید جواب بسیاری از سوال‌‌ها را بدهید و پول بدست آورید. این پول‌ها برای ساخت ابزار استفاده می‌شوند. هدف اثر نیز این است که با کاوش در جنگل‌ها، کوه‌های آتشفشانی، لنگر‌گاه‌ها و موارد مشابه به محققان در فهمیدن تغییرات آب و هوایی و تاثیرات گسترش‌ شهرنشینی بر روی اکوسیستم کمک شود.

Stall Catcher

گیمرها، ارتشی جدید برای شکست آلزایمر

در این عنوان تعدادی فیلم کوتاه از مغز نشان داده می‌شود و شما با حرکت دادن فریم به فریم آن، باید حدس بزنید که آیا در قسمت مشخص شده، جریان خون روان است و یا توسط گلبول‌ها و سایر مولکول‌ها بسته شده است؟ با تشخیص درست، علاوه بر کسب امتیاز و بالا رفتن در جدول رنکینگ، به محققان نیز کمک می‌کنید تا آلزایمر را سریعتر در بیماران تشخیص دهند.

Cropland Capture

چگونه جهان را از گرسنگی در آینده نجات دهیم؟

یکی از نگرانی‌های همیشگی بشر غذا و خوراک بوده‌است. این در حالی است که تحقیقات نشان داده تا سال 2050، 10 میلیارد انسان روی کره‌ی زمین خواهند بود، با چنین رقمی احتمالا بسیاری از افراد در آینده در گرسنگی بسر خواهند برد. به همین روی دانشمندان از هم‌اکنون دست بکار شده‌اند تا راه چاره‌ای برای آن پیدا کنند.

ازجمله راهکارهای پیشنهادی، پیدا کردن زمین‌های زراعی قابل کشت بیشتر روی این کره‌ی خاکی بوده‌ است. اما نقشه‌ی جهان به‌حدی بزرگ است که محققان مجبور شدند این‌بار هم دست به دامن گیمرها شوند. طی این بازی آنلاین، نقشه‌ی ماهواره‌ای جهان دراختیار است و می‌توان هر منطقه را از نقطه ‌نظر‌های متفاوتی از قبیل پستی و بلندی‌ها، رطوبت و خشکی منطقه، میزان بارندگی، حرارت و غیره بررسی نمود. با توجه به این اطلاعات، بهترین مناطق شناخته‌ نشده قابل کشت بدست می‌آیند. به این ترتیب محققان با استفاده از این اطلاعات، امنیت غذایی جهان را افزایش می‌دهند و تاثیرات گرمای جهان و خشکی‌ها را روی محصولات کشاورزی بررسی می‌نمایند. این‌بار هم حس رقابت برای جذاب‌تر شدن بازی وجود دارد. هر چه زمین‌های بیشتری را پیدا کنید، امتیاز بهتری کسب خواهید کرد. شما مدام با سایر بازیکن‌ها در رقابت هستید تا رکورد‌ها را جابه‌جا کنید و در صدر جدول امتیاز‌ها قرار بگیرید. پس بجنبید تا تمام مناطق کشف نشده‌اند!

EteRNA

گوانین قرمز با سیتوزین سبز، عجب اتصالی!

دوستان، GoW بازی کردن بس است، کمی هم به فکر نجات بشر باشید!

این عنوان ایده‌ای شبیه‌به فولدیت دارد. با این تفاوت که به‌جای پروتئین‌ها از RNA استفاده شده ‌است. RNA ها ساختارهایی شبیه‌بهDNA هستند و در ساخت پروتئین‌ها نقش دارند. RNA ها از چهار باز اصلی تشکیل شده‌اند (گوانین، سیتوزین، یوراسیل و آدنین) گوانین‌ و سیتوزین‌ به هم متصل می‌شوند، یوراسیل و آدنین نیز به‌هم.

بازی در یک صفحه طوسی اتفاق می‌افتد. در هر مرحله به شما یک RNA  داده می‌شود و شما باید بازها را به یکدیگر متصل نمایید تا ساختار مورد نظر را بسازید. اما این فقط ظاهر بازی است. در اصل برای هر اتصال احتمال‌های بسیار زیادی وجود دارد. از انتخاب بهترین مکان برای ایجاد اتصال بگیرید تا بهترین باز برای جانشین شدن در مکان مزبور. شما باید سعی کنید که بهترین اتصال را ایجاد کنید تا بیشترین پایداری حاصل شود و در نهایت بیشترین امتیاز را کسب کنید. در ابتدا ساختارها ساده هستند. اما به مرور و با طی مراحل، شکل‌های پیچیده‌تر و بزرگ‌تری پیش رو می‌آیند و شما مجبور به استفاده از بخش حل پازل مغزتان می‌شوید تا بتوانید بهترین و پایدارترین مولکول خودتان را اختراع کنید. احتمالا هم بنام خودتان نامگذاری شود. هدف هم کاملا مشخص است؛ شما باعث کشف بهترین و کارآمدترین اشکال RNAها می‌شوید. به این ترتیب سرعت شناخت مولکول‌های داخل بدن را سریع‌تر می‌کنید و ممکن است RNA فوق‌العاده‌ی شما نه تنها در محیط بازی، بلکه در محیط آزمایشگاه‌ نیز توسط دانشمندان بازسازی شده و در موارد پزشکی از آن استفاده شود.

Galaxy Zoo

Big Bang؛ از کجا آمده‌ایم؟

 در این پروژه‌ از کمپانی Zooniverse، وظیفه‌ی شما فضانوردی میان میلیون‌ها عکس از کهکشان و مرتب کردن این تصاویر است تا ارتباط آن‌ها با یکدیگر را همچون پازل بیابید. در واقع در این اثر باید بین عکس‌ها ارتباط معناداری را پیدا کنید. این تصاویر به شما می‌گویند که سیاره‌ی فرضی با چه سیاره‌هایی برخورد داشته، تاریخچه‌ی آن چه بوده، ستاره‌هایش کدام‌اند و یا نحوه‌ی بوجود آمدن خودش و ستاره‌هایش چگونه بوده است. همانند سایر پروژه‌های این کمپانی خبری از امتیاز نیست، بلکه با یک اثر هنری از علم روبرو هستیم. البته اگر به‌قدری محو بازی و کاوش شدید که نکته‌ی جدیدی در گوشه‌ای از کهکشان پیدا کردید که پیش‌تر از چشم سایر گیمر‌ها پنهان مانده‌ بود، درآن‌صورت حقیقتا و رسما شما دیگر یک محقق بحساب می‌آیید و می‌توانید پدیده‌ی کشف کرده‌ی خود را نام‌گذاری کنید. همانند Hanny’s Voorwerp که ابر گازی در اندازه‌ی کهکشانی است و بنام کاشف گیمر آن نامگذاری شده‌ است.

MOLT

این‌بار، باس نمسیس نیست! بلکه یک انگل کوچک بنام پلاسمودیوم است که توسط پشه‌ی آنوفل ماده منتقل می‌شود!

در این عنوان تصاویری از گلبول‌های قرمز نشان داده ‌می‌شود و ماموریت شما تشخیص گلبول‌های آلوده است. گیم‌پلی بازی بسیار روان و ساده است. شما تنها سه ابزار دارید. علامت مثبت که نشانگر تشخیص مثبت است؛ یعنی گلبول قرمز مذکور و علامت زده آلوده است. علامت سوال، که نشانگر عدم قطعیت و نبود اطلاعات کافی برای تشخیص است. علامت منفی که با زدن این دکمه شما سایر تصاویر را عاری از هرگونه آلودگی به انگل می‌دانید و تشخیص شما منفی است.

همانطور که در بالا اشاره شد، انگل پلاسمودیوم عامل بیماری مالاریا است. با طبقه‌بندی گلبول‌ها در یکی از این سه گروه، در تشخیص گلبول‌های آلوده و احتمالا مریض‌هایی که این نمونه‌ها از آن‌ها گرفته شده، سهیم می‌شوید و روند تشخیص و درمان را سریع‌تر می‌کنید. حتی اگر یک نفر را نجات دهید، کار بسیار بزرگی انجام داده‌اید. پس عجله کنید!

Brainflight

نقشه‌ای از جنس نورون‌ها

در هر ثانیه میلیون‌ها میلیون پالس الکتریکی در مغز شما ایجاد می‌شود. آن‌ها کجا می‌روند؟ چگونه شخصیت شما را شکل می‌دهند؟ داشتن نقشه‌ی مغز جواب این سوال‌ها و بسیاری دیگر را می‌دهد. توسط این پروژه می‌توانید سفری به داخل مغز داشته باشید و سیم‌کشی داخل مغز را شناسایی کنید. به این ترتیب به دانشمندان در تهیه نقشه‌ی مغز انسان، آن‌هم برای اولین‌بار کمک می‌کنید.

The Cure

سرطان یک بازی نیست

در تمام عناوین بالا کم و بیش اطلاعات خیلی تخصصی‌ای احتیاج نبود و تنها با تکیه‌بر دانش خود، می‌توانستید مراحل را طی کنید. اما این بازی درست مانند سرطان سخت و کشنده است. اساس کار هم به این شکل است که گیمر باید ژن‌ها را در یکی از دو گروه ضعیف و خوب، برای دسته‌بندی نمونه‌ی تومور‌ها جای دهد. خوب به این معنی است که مریض می‌تواند بیش از 10 سال  زنده بماند.گروه ضعیف دقیقا برعکس است؛ مریض‌هایی با این تشخیص بدون هیچگونه مداخله‌ی مهم، کمتر از 10 سال عمر می‌کنند.

این عنوان، گیم‌پلی‌ای شبیه‌به پوکر دارد و از 12 مرحله درست شده‌است. در هر مرحله شما با شخصیت مجازی بنام بارنی مسابقه می‌دهید. هر بازیکن حق انتخاب 5 ژن را دارد. با انتخاب هر ژن، بارنی هم یک ژن را انتخاب می‌کند، درنهایت امتیاز هر دو سمت حساب می‌شود. کسی که بیشترین امتیاز را گرفته باشد، برنده است. در انتخاب ژن‌ها باید بسیار دقت کنید، چرا که پس از انتخاب راه بازگشتی نیست و نمی‌توان آن را برگرداند. بازی به‌شدت علمی است و با انبوهی از ژن‌ها با نام‌های بسیار عجیب مواجه می‌شوید، که از نظرم به اطلاعات زیستی اولیه‌ی قوی‌ای احتیاج دارد. هرچند که در باکس مجاور صفحه‌ی بازی، اطلاعات پایه‌ای از ژن منتخب و نقشه‌ی تاثیر آن در روند درمان نشان داده می‌شود. درنهایت امتیاز شما با سایرین مقایسه می‌شود و می‌توانید در رنکینگ جهانی رتبه‌ی خود را مشاهده کنید. واضح است که امثال این گیم‌ها هنوز در سطح ابتدایی و اولیه خود هستند؛ در سطح آزمون و خطا و آزمایشی. هنوز اعتماد و اعتقاد کاملی به آن‌ها ایجاد نشده و قطعیت کامل و صد درصدی از تاثیر مثبت آن‌ها وجود ندارد. اما در نظر داشته باشید که تمامی تکنولوژی‌هایی که امروزه دراختیار داریم، روزگاری ایده‌ای بیش نبوده‌اند. می‌توان گفت این تازه شروع کار است و باید منتظر بود تا از تاثیرات این صنعت در علوم مختلف، بیشتر و بیشتر بشنویم و ببینیم.

حتما بخوانید